Tentoonstelling toont vier eeuwen van strijd en liefde
In De Nieuwe Kerk in Amsterdam is op 9 juli 2026 de tentoonstelling ‘Queer Amsterdam’ geopend, die een blik werpt op vier eeuwen queer geschiedenis in de stad. Deze expositie belicht de lange weg naar acceptatie en zichtbaarheid van de LGBTQ+-gemeenschap, een verhaal dat begint in de 17e eeuw en tot op de dag van vandaag doorloopt.
De tentoonstelling start met een opmerkelijk huwelijk uit 1632 tussen Hilletje Jans en Willem Adriaensz, waarbij het huwelijk van de gendernon-conforme Willem ontbonden werd en hij voor 24 jaar uit Amsterdam werd verbannen. Dit voorbeeld laat zien hoezeer queer mensen door de eeuwen heen gedwongen waren om in de schaduw te leven, uit angst voor repercussies van de heersende normen en wetten.
Het bij elkaar brengen van objecten voor deze tentoonstelling was geen gemakkelijke taak, vertelt curator Hélène Webers. Veel van de queer geschiedenis is immers verborgen gebleven, wat het moeilijk maakt om tastbare herinneringen te vinden. Zo diende de galerij van het Paleis op de Dam in de 18e eeuw als een geheim ontmoetingspunt voor mannen die via subtiele geluiden peilden of er belangstelling was voor contact.
Voor vrouwen bestonden er zogenaamde ‘vriendinnenboekjes’, waarin codetaal werd gebruikt om de liefde voor andere vrouwen te verbergen. Sommige vrouwen plakten zelfs een viooltje op hun kleding om hun voorkeur te signaleren zonder dit expliciet te maken. Dit soort creativiteit getuigt van de noodzaak om een eigen identiteit te ontwikkelen binnen een vijandige omgeving.
- Het café ’t Mandje, geopend door Bet van Beeren in 1927, was een veilige haven voor veel queer Amsterdammers.
- Er werd een porseleinen uiltje gebruikt als waarschuwingssysteem tegen politie-invallen.
- In de jaren zestig kwam de eerste homoseksuele man, Brenno Premsela, op tv, wat leidde tot een groeiende zichtbaarheid.
Met de opening van ‘Queer Amsterdam’ wordt niet alleen de strijd voor acceptatie belicht, maar ook de vreugde van liefde, flirten en feesten. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld de deurbel van de legendarische club Roxy zien, waar veel queer feestvierders hun eerste kus beleefden. Monique Doppert, auteur van ‘Een roze geschiedenis van Amsterdam’, deelt haar herinneringen aan deze iconische locatie: “Het was een wilde plek vol leven en liefde.”
De tentoonstelling ‘Queer Amsterdam’ is te bezoeken tot en met 4 april 2027 in De Nieuwe Kerk. Het biedt een waardevolle kans om meer te leren over de rijke en complexe geschiedenis van de queer gemeenschap in Amsterdam.
By
