Portretten van Molukse Amsterdammers op de Kop van Java
Vanaf donderdag 30 juli is op de Kop van Java in Amsterdam de tentoonstelling ‘Samangat! Moluks in Amsterdam’ geopend. Deze expositie toont 31 portretten van Molukse Amsterdammers en belicht hun familiegeschiedenis en verbinding met de stad.
Precies 75 jaar geleden arriveerden ongeveer 1900 Molukse militairen en hun gezinnen in Nederland, waaronder op de Javakade, aan boord van de schepen De Grote Beer en de Asturias. Deze mensen vochten voor het Nederlandse Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Na de oorlog waren ze op de Molukken niet meer veilig, waardoor de Nederlandse overheid hen naar Nederland bracht. Helaas bleken de beloften van de overheid niet te worden nagekomen; de militairen werden ontslagen en gezinnen werden ondergebracht in voormalige kampen zoals Vught en Westerbork.
Nu, 75 jaar later, herdenkt Amsterdam deze geschiedenis met een buitententoonstelling die de band tussen de stad en de Molukken onder de aandacht brengt. Curator Huib Akihary heeft deze tentoonstelling samengesteld om deze langdurige connectie te benadrukken, die verder teruggaat dan 1951.
Fotograaf Eva van Kesteren heeft de portretten van Amsterdamse Molukkers vastgelegd in hun woonomgeving, bij hun huizen of kerken. De oudste geportretteerde is 95 jaar en de jongste is slechts 10 jaar oud. Chané, een van de geportretteerden, vertelt over haar trots wanneer ze haar portret op een grote zuil ziet hangen. “Het voelt raar, maar ik ben ook heel trots,” zegt ze.
Molukkers zijn later door heel Nederland verspreid en wonen vaak in specifieke Molukse wijken. In Amsterdam is er echter geen duidelijke Molukse wijk, maar naar schatting wonen er zo’n 7.000 Molukkers in de stad. Joop Pattinasarany, die opgroeide in een Molukse wijk in Tiel en in de jaren tachtig naar Amsterdam verhuisde, geeft kook- en taallessen aan de Javakade. Hij beschrijft zichzelf als een ‘Amsterdamse Molukker’ en benadrukt de speciale betekenis die deze stad voor hem heeft omdat zijn ouders hier aankwamen.
Joop vertelt dat hij zijn familiegeschiedenis zelf heeft moeten ontdekken. Zijn ouders deelden weinig over hun verleden in Indonesië. Zijn vader heeft in een Jappenkamp gezeten en had daar nog steeds nachtmerries van. “Ze gunden ons een betere toekomst en dat hebben we ook gekregen dankzij hen,” vertelt hij.
De tentoonstelling ‘Samangat! Moluks in Amsterdam’ is een samenwerking tussen het Amsterdam Museum en het Nationaal Slavernijmuseum en is te bezoeken van 30 juli tot en met 22 oktober 2026 op de Kop van Java. De toegang is gratis.
By
