Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis opent zijn archieven
Het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam viert dit jaar zijn negentigjarig bestaan. Het instituut herbergt een unieke collectie archieven, boeken en foto’s die belangrijke documenten van sociale en arbeidersbewegingen wereldwijd omvatten. Onder deze schatkamer bevindt zich de enige handgeschreven pagina van het Communistisch Manifest, een stuk dat door Unesco als erfgoed is erkend.
Bezoekers kunnen de indrukwekkende archieven van het IISG verkennen, inclusief de kluizen waarin de meest waardevolle stukken zijn opgeslagen. De handgeschreven pagina van Karl Marx is een van de meest opmerkelijke items, hoewel het handschrift voor velen onleesbaar blijft. Het instituut biedt onderzoekers de mogelijkheid om stukken op te vragen en beschikt over een studiezaal die toegankelijk is voor het publiek.
Het IISG werd opgericht in 1935, tijdens een turbulente tijd in de wereldgeschiedenis met opkomende totalitaire regimes. Historicus Leo Lucassen, die zes jaar directeur was, wijst erop dat veel materiaal vanuit landen als Rusland, Polen en Duitsland naar Amsterdam kwam in de hoop dat het hier veilig zou zijn. Helaas realiseerden de oprichters zich niet dat de nazi’s in mei 1940 binnen zouden vallen.
Bij de binnenkomst van de Duitsers waren ze niet geïnteresseerd in het vernietigen van de archieven, maar eerder in het bestuderen van de ideologieën van hun tegenstanders. Deze stukken werden verspreid door heel Europa, waarbij sommige zelfs in Poolse zoutmijnen belandden. Pas na de oorlog keerde een deel van het archief terug naar Amsterdam, hoewel nog steeds stukken ontbreken.
De huidige directeur, Lily Knibbeler, benadrukt het belang van de collectie, vooral gezien de gevoelige informatie die het bevat. Activisten uit bijvoorbeeld Hongkong kunnen worden herkend in documenten die nu in het archief liggen. Het IISG ziet het als zijn verantwoordelijkheid om de privacy van deze individuen te waarborgen.
Zowel Lucassen als Knibbeler maken zich zorgen over de huidige politieke situatie en de druk op democratische waarden. Ze wijzen op de noodzaak om stemmen van marginale groepen en tegenbewegingen te laten horen, wat cruciaal is voor de democratie. De directeuren zijn het erover eens dat deze meerstemmigheid essentieel is en dat politieke instanties hier meer aandacht voor zouden moeten hebben.
In een tijd waarin democratische waarden onder druk staan, pleit Lucassen voor optimisme. Hij ziet het als zijn plicht om hoopvol te blijven, vooral voor de toekomstige generaties. “Er zijn donkere wolken aan de horizon, maar we moeten blijven geloven in een betere toekomst,” aldus Lucassen.
By
